11-04-18

Lang zal ze leven

Hoge leeftijd blijkt erfelijk bepaald

Wie stokoud is - boven de 95 jaar - heeft dat vooral te danken aan zijn moeder. Zij geeft de genen voor een lang leven door aan haar kinderen, ontdekten Leidse onderzoekers.
Hanneke Van Houwelingen 
©(c) Pretorius | Dreamstime.com

De onderzoekers waren zelf ook verrast. Al vijftien jaar bestuderen zij 944 extreem oude Nederlanders en hun familieleden, maar nu pas ontdekten zij dat de moeders een cruciale rol spelen. Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum bekeken niet alleen hoe oud de deelnemers zijn geworden - het gros is al overleden -, maar namen ook de sterfdata van hun broers en zussen onder de loep. Wat bleek: de families die het langst leefden, hadden vaker een stokoude moeder. Promovendus Niels van den Berg en hoogleraar moleculaire epidemiologie Eline Slagboom van het LUMC leggen uit hoe dat zit.

Stel, ik heb een moeder van 97 jaar oud, dan zit ik dus gebeiteld. Ik word oud!

,,Niet per se. Wat je wel kunt zeggen: als jouw moeder ook broers en zussen heeft die ouder dan 90 zijn geworden, dan gaan jouw kansen op een lang leven er aanzienlijk op vooruit."

Wat is de verklaring?

,,We denken dat de aanleg van een lang leven vastligt in het zogeheten mitochondriale dna, wat alleen moeders kunnen doorgeven. Een andere verklaring is dat de lang levende moeders aan het einde van de 19de eeuw door hun genen een gezonder lichaam hadden en daarom grotere en gezondere kinderen kregen, die zich vanaf de geboorte al beter ontwikkelden dan hun leeftijdsgenootjes. Dus waar andere kinderen - die in dezelfde tijd waren geboren - overleden aan infecties of ondervoeding, leefden deze mensen veel langer. Ook toen de Spaanse griep uitbrak, leefden deze families langer dan hun geboortegenoten." 

Heeft het ook iets met gedrag te maken? Ofwel, leven deze 'superouderen' ook gezonder?

,,Nee, dat weten we dan weer uit onze studie onder de kinderen van de langlevenden. Die volgden geen speciaal dieet en sportten niet meer dan hun partners. Ze hebben vooral het geluk dat ze uit bijzondere families komen: ze zijn van nature gezonder. Ze hebben een betere stofwisseling en reageren goed op infecties. In onze eerdere studies zagen we dat deze mensen minder vaak diabetes hadden, minder leden aan hart- en vaatziekten en minder medicijnen gebruikten."

Maar wat moeten wij gewone stervelingen dan?

,,Dat is nu de grote vraag. Niet iedereen wordt zo oud als Geertje Kuijntjes (met 112 jaar de langst levende Nederlander, red.) of de deelnemers aan onze studie. Als je gezond oud wilt worden, is in elk geval belangrijk om veel te bewegen en gezond te eten. Het zou mooi zijn als we een stofje vinden waarmee we onze gezondheid kunnen stimuleren. Binnen het LUMC proberen we uit te zoeken welke genen hier precies voor nodig zijn. Als we dat schakelaartje vinden, kunnen we een bijvoorbeeld een stofje maken dat kapotte eiwitten opruimt en onze energiehuishouding beter regelt. Bij dieren is dit al gelukt, met behulp van het stofje rapamycine dat op Paaseiland is gevonden. De muizen die dit kregen, leefden langer en waren gezonder."

Hoe ver zijn we bij de mens?

,,Nog niet eerder is zo'n middel ingespoten bij gezonde mensen. Men is gestart met een proef onder gezonde mensen in New York om een medicijn uit te testen dat lijkt op rapamycine. De onderzoekers werven nu proefpersonen."

Voor zo'n anti-verouderingsshotje staan de mensen toch in de rij?

,,Valt tegen. Het is best wel uitkijken met dat soort proeven, want je geeft gezonde deelnemers een medicijn dat eigenlijk voor patiënten met allerlei problematische weefsels bedoeld is. Het stofje kan bijwerkingen hebben waar we nu nog geen weet van hebben."

Als het lukt, worden we dan straks 200 of 300 jaar?

,,Nee, dat is een sinterklaasachtige voorstelling van zaken. De huidige studies zijn gericht op het vinden van een stofje dat ons gezonder van de 70 jaar naar de 90 jaar helpt. Dat is nu heel vaak niet het geval. In een ideale wereld wil je dat iedereen zo gezond mogelijk boven de 95 wordt en niet al te lang doet over het sterven. Dáár willen we naar toe.''

11:48 Gepost door RD | Commentaren (0) |  Print