10-04-18

Facebook, geschapen voor en door de CIA. Ga met zo'n lawijt in uw oren gaan slapen!

De tentakels van Facebook reiken veel verder dan zijzelf weten

Niet alleen Facebook zelf spookt van alles uit met de persoonsgegevens van gebruikers. Het bij ontelbare apps gebruikelijke 'inloggen via Facebook' maakt dat die gegevens werkelijk overal kunnen belanden.
 
Johan van Heerde
De tentakels van Facebook reiken overal. ©Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Neem een datumprikker, zo'n handige website waarop een groep vriendinnen afspreekt wanneer het weekendje shoppen gaat plaatsvinden. Aangekomen op de website van de app de onvermijdelijke vraag: Nog geen account? Maak aan! Of: doorgaan met Facebook. Ah, lekker makkelijk. Met één druk op de knop inloggen, zonder je naam, adres, e-mail en telefoonnummer in te hoeven vullen.

Volgende scherm: Deze app ontvangt van Facebook je openbaar profiel en e-mailadres. En onderaan: dit zorgt er niet voor dat de app berichten op Facebook kan zetten. Gelukkig, anderen hoeven niet te zien wat wij gaan doen. Helemaal onderaan in kleine lettertjes nog twee meldingen: voorwaarden van de app en de privacyvoorwaarden. Ja ja, prima.

Het lijkt onschuldig, even snel inloggen met een facebookaccount bij een datumprikker. Maar met hetzelfde gemak logt iemand in bij een webwinkel zoals Amazon, vakantieaanbieder als Expedia of de dating-app Tinder. Duizenden apps en diensten maken gebruik van de mogelijkheid om in te loggen met een gebruikersaccount van Facebook. Al deze apps hebben vervolgens toegang tot openbare - en soms privacygevoelige - data van deze gebruikers, en kunnen hier hun voordeel mee behalen. 

Hoeveel informatie al deze diensten verzamelen en wat die bedrijven met alle data precies doen weet niemand. Ook niet facebook-topman Mark Zuckerberg. Dat bleek vorige week toen Zuckerberg met de billen bloot moest vanwege het schandaal met Cambridge Analytica. Dat Britste bedrijf zou gegevens van tientallen miljoenen facebookgebruikers hebben gebruikt voor de verkiezingscampagne van Donald Trump. Zuckerberg kwam met een mea culpa maar had vervolgens geen antwoord op de vraag hoe het zit met al die andere bedrijven die data van Facebook ontvangen. Om de pijn te verzachten kondigde de oprichter van Facebook aan de duizenden externe apps die gebruik maken van Facebook aan een grondige inspectie te onderwerpen.

Het feit dat Facebook niet precies weet welke data het bedrijf naar andere diensten stuurt, baart veel gebruikers zorgen. Zorgen die - hoe illustratief - via sociale media gedeeld worden. Gebruikers komen er plots achter dat ze heel veel apps bij Facebook 'aan' hebben staan. Hieronder veel populaire apps zoals Dropbox, Airbnb, Funda, Thuisbezorgd.nl, Spotify, Instagram, Marktplaats, Uber, Amazon, Tripadvisor, Tinder, Adobe of Booking.com. Gebruikers hebben hiervoor zelf toestemming gegeven, meestal terloops.

 

Bundels aan data

Al die apps hebben de afgelopen jaren van al hun klanten die inloggen via Facebook data ontvangen. Oftewel: niet alleen Facebook weet heel veel over hun gebruikers, ook allemaal andere bedrijven bezitten deze informatie. Bundels aan data waar Facebook geen toezicht meer op heeft. Daarnaast maken mensen zich ook zorgen over de vraag of Facebook ook data van al die andere apps ontvangt, bijvoorbeeld over aankopen of reisgedrag. Of dat gebeurt is afhankelijk van de voorwaarden van iedere app apart en daarom lastig te zeggen.

Frans Feldberg, hoogleraar Data Driven Business Innovation aan de Vrije Universiteit Amsterdam, heeft begrip voor alle bezorgde mensen. "Juist door de verbintenissen die Facebook heeft met al die apps is het voor de consument totaal niet inzichtelijk wat er met al hun privégegevens gebeurt. Mensen weten niet welke gegevens verzameld worden en waarvoor ze worden gebruikt. Privacy wordt weggestopt in moeilijk te begrijpen gebruikersvoorwaarden die op de meest onhandige momenten te voorschijn komen, en daardoor vaak terloops, ongelezen weggeklikt worden."

Communicatiewetenschapper Jan van Dijk, verbonden aan de Universiteit Twente, heeft grote moeite met de manier van werken die Facebook hanteert. "Facebook gaat zo ver als de publieke opinie toestaat. Nu ontstaat er ophef en kondigt Facebook opeens stappen aan. Maar dat hadden ze natuurlijk al veel eerder moeten doen."

"En dan is nog de vraag wat de inspecties die Facebook heeft aangekondigd voor effect zullen hebben. Het bedrijfsmodel van Facebook blijft in ieder geval bestaan: het verzamelen en gebruiken van gegevens om zo gericht op specifieke groepen mensen advertenties te verkopen. Facebook stelt reclameaanbieders simpelweg in staat om gegevens van hun klanten te verkrijgen. Dat bedrijfsmodel geven ze nooit op, dan kunnen ze stoppen", aldus de communicatiewetenschapper.

Zo'n acht jaar geleden stond het bij elkaar brengen van mensen, het maken van vrienden en opbouwen van relaties nog centraal voor Facebook. Aan die tijd is volgens Van Dijk een eind gekomen. Het gaat enkel en alleen nog om geld verdienen en winst maken. Dat laatste lukt het techbedrijf uit Menlo Park te Californië inderdaad steeds beter. In de afgelopen jaren wist Facebook zijn opbrengsten spectaculair te laten groeien, blijkt uit de jaarverslagen. Was de omzet in 2013 nog 7,8 miljard dollar met een winst 1,5 miljard, vorig jaar verdiende Facebook ruim 40 miljard dollar, waarvan ruim 15 miljard aan winst. Het zijn gigantische bedragen, aan de verhouding tussen omzet en winst kan bijna geen enkel bedrijf ter wereld tippen.

Al dat geld wordt volgens het Amerikaanse bedrijf verdiend met het verkopen van advertenties. Op het platform Facebook adverteren zes miljoen unieke organisaties. Op Instagram - de onder jongeren populaire foto-app die in 2012 door Facebook werd gekocht voor 1 miljard dollar - heeft het bedrijf naar eigen zeggen 2 miljoen unieke adverteerders.

Wie iets dieper het jaarverslag in duikt ziet dat Facebook voornamelijk de kas spekt in Noord-Amerika en Europa. Daarbij groeit de omzet van het bedrijf veel harder dan het aantal gebruikers dat maandelijks actief is op Facebook. Zo steeg het aantal Europese gebruikers van Facebook vorig jaar met 6 procent, de omzet op hetzelfde continent nam in dezelfde periode met liefst 51 procent toe.

 

Sommige verklaringen hiervoor liggen voor de hand. Door het gunstige economische tij trekken adverteerders sneller de portemonnee. Die bedrijven mijden daarbij steeds vaker traditionele media zoals kranten en televisie en kiezen voor nieuwe media, een groep waar Facebook ondanks dat het al sinds 2004 bestaat, ook nog onder wordt geschaard.

Ook het magneeteffect van de databerg waarop Facebook zit, speelt voor die miljoenen adverteerders een rol. De 2,2 miljard facebookgebruikers wereldwijd laten diepe sporen achter op het sociale medium. Locaties, contacten, relaties, e-mail- en IP-adressen, interesses, activiteiten, en werk: Facebook bewaart het allemaal van iedereen. Het bedrijf slaat zelfs alle gesprekken op die leden in de chatdienst Messenger met elkaar voeren.

Voor adverteerders en derden is die informatie waardevol; hoe specifieker een potentiële klant benaderd kan worden des te effectiever de advertentie is. Door klanten via hun Facebook-account te laten inloggen delen bedrijven zodoende een klein beetje mee in de data-weelde van Facebook.

Volgens communicatiewetenschapper Van Dijk gaat dit alles te ver. "Het inloggen bij andere apps via Facebook zou moeten verdwijnen. Ik erger me ontzettend aan alle diensten die dat vragen, ik wil namelijk helemaal niet dat al die informatie met elkaar gelinkt kan worden. Het beangstigt mij dat Facebook op deze manier een soort universele dienst wordt, WhatsApp hebben ze ook al."

Ook Hans de Zwart, directeur van de burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom waarschuwt voor de macht van Facebook. "Het inloggen via Facebook bij derden is problematisch omdat Facebook zo een centrale positie inneemt bij het maken van een online identiteit. Het is absurd dat je bij sommige diensten zelfs gedwongen wordt om Facebook te hebben om mee te kunnen doen."

Een verbod op de facebookinlog kan grote gevolgen hebben. Hoewel er geen cijfers van beschikbaar zijn ligt het voor de hand dat honderden miljoenen mensen wereldwijd gebruikmaken van de mogelijkheid om zich via Facebook bij apps aan te melden. Al die klanten zullen de moeite moeten nemen om opnieuw een account aan te maken. Doen ze dat niet dan kan dat ten koste gaan van het aantal klanten en de omzet van al die apps.

Facebook staat niet te springen om verregaande regulering. Het sociale medium beloofde daarom vorige week beterschap en gaat de hoeveelheid data die externe apps ontvangen beperken tot een naam, profielfoto en e-mailadres. Volgens Van Dijk zijn deze maatregelen niet toereikend. "Je wilt dat Facebook derden zo weinig mogelijk de kans geeft om informatie van consumenten te gebruiken voor hun diensten. Wat moet een app met een e-mailadres? Met dat adres kunnen bedrijven via een andere weg alsnog informatie vinden over de gebruiker."

Ook bekritiseert Van Dijk het feit dat Facebook vooral kijkt naar gegevens die andere apps verzamelen. "De gigantische database die ze zelf hebben, die houden ze gewoon. Dat gaat bij iedere gebruiker terug tot het moment dat ze zijn begonnen. De beloften die Facebook nu doet zijn marginaal, een wassen neus."

Niet alleen ontvangt Facebook informatie door nieuwe leden op de diensten die ze aanbieden, ook door mee te kijken met het surfgedrag van huidige gebruikers. Het Bundeskartellamt, de Duitse mededingingsautoriteit, beschuldigde Facebook in december ervan de dominante positie die het zich heeft verschaft, te misbruiken. De Duitse toezichthouder stelt dat Facebook zelfs data opslaat wanneer een gebruiker een website bezoekt waar een toepassing van Facebook is ingebouwd, zoals een 'vind ik leuk'-knop, of een optie om direct in te loggen bij Facebook. Ook als een bezoeker deze toepassingen niet eens gebruikt en het volgen via internet in zijn privacyinstellingen heeft uitgeschakeld.

Zelfs apps waarmee mensen hun online identiteit proberen te beschermen vallen ten prooi aan Facebook. Vorig jaar bleek uit speurwerk van The Wall Street Journal dat Facebook bij gebruikers van de populaire vpn-dienst Onavo Protect mee kon kijken sinds het bedrijf deze app in 2013 kocht. Met deze app schermen tientallen miljoenen gebruikers hun internetverkeer juist af voor pottenkijkers.

"Op deze manier weet Facebook precies van welke diensten je gebruikmaakt. Dat zegt iets over jou als persoon en geeft Facebook tevens inzicht in het succes van een andere dienst, één die mogelijk concurreert met Facebook", zegt de Zwart. Volgens The Wall Street Journal zou Facebook op basis van gebruikersdata van Onavo Protect in 2014 de concurrerende chatdienst WhatsApp hebben gekocht.

Inmiddels zwelt de onvrede over het reilen en zeilen van Facebook aan. Na gebruikers, politici, wetenschappers en beleggers (de koers van het aandeel Facebook kelderde vorige week met ruim 15 procent) tonen steeds meer adverteerders hun kritische kant. Diverse dreigementen om Facebook te boycotten werden geuit, en de eerste adverteerders maakten bekend te stoppen met reclames op Facebook.

Webbrowser Mozilla - nota bene branchegenoot en goede buur van Facebook in Silicon Valley - keerde als een van de eersten Facebook de rug toe. Voor Mozilla was het nieuws omtrent Cambridge Analytica aanleiding om de privacyinstellingen van Facebook onder de loep te nemen. Met name met betrekking tot apps van derden laat Facebook de toegangsdeur tot informatie volgens Mozilla te ver open staan. En dus gaat de geldkraan in ieder geval tijdelijk dicht.

00:48 Gepost door RD | Commentaren (0) |  Print

De commentaren zijn gesloten.