17-12-17

"Mijn man zou me iets doen als hij wist dat ik hier was. Maar ik sta toch mooi op 600 euro winst"

Steenwegcasino's floreren, ondanks louche imago en internet-pletwals

De pletwals genaamd 'internet' heeft de lichten al voorgoed gedoofd in honderden videotheken, cd-winkels en reisbureaus. Maar de neonlampen aan de Vlaamse steenwegcasino's flikkeren nog steeds dag en nacht. En dat ondanks het taboe dat op speelhallen rust. Nee, het is er geen broeihaard van marginaliteit, benadrukken liefhebbers - maar dan wel anoniem. "Mijn man zou me iets doén, mocht hij weten dat ik hier ben. Maar ik sta toch maar mooi op 600 euro winst."
 
Slotmachines met fruit zijn verboden in de speelhallen. Dat zou te verslavend zijn, is de redenering. ©Joel Hoylaerts Fotografie

Ze zijn er in alle vormen en kleuren: van proper witgeverfde hoeves met megadobbelstenen boven op de rode dakpannen, over zwarte schoendozen met een breedlachende joker, tot statige herenhuizen waar de rode loper is uitgerold. Officieel heten ze speelautomatenhallen of arcades, maar in de volksmond krijgen ze doorgaans toch een upgrade tot casino. En ze zijn nog steeds met veel in ons land. Met 176 om precies te zijn.

Wie de discrete parking oprijdt en er binnenstapt, treft geen vergane glorie aan. Allesbehalve. Tientallen slotmachines glimmen alsof ze net uit de verpakking komen, op het vast tapijt ligt geen kruimeltje en op verlichting noch verwarming wordt bespaard. Het verschil met de negen échte Belgische casino's is voor een leek pas na een tijdje bevattelijk. Geen netjes uitgedoste croupiers met kaarten om te blackjacken. Geen rien ne va plus of faites vos jeux aan de roulettebak, maar een startknop waarmee de gokker het witte balletje in het spel kan mikken.

Geen kredietkaarten

In een arcade loopt doorgaans maar één personeelslid rond. Ook opvallend: géén citroenen of kersen op de slotmachines, louter dobbelstenen. Een beperking die in de kansspelwet geschreven staat, want waar fruit normaal een gezonde stempel krijgt, zou het volgens specialisten bij kansspelen verslaving uitlokken. Nog een verschil: in een speelhal blijft zelfs James Bond aan de toog verstoken van zijn Martini, shaken, not stirred. "Anders dan in een casino mogen speelhallen geen gerechten met bestek serveren en alleen non-alcoholische dranken schenken", zegt Thomas Van Cromphout van Napoleon Games, dat 22 speelzalen heeft. "Dat laatste vinden we trouwens prima. Alcohol kan mensen agressief of overmoedig maken en dat is niet de bedoeling." 

"In tegenstelling tot het casino is ons cliënteel wat jonger, doorgaans tussen de 21 - de minimumleeftijd - en 55 jaar. We kunnen hen indelen in vier categorieën. Veel bezoekers zijn fun players. Ze spelen met een lage inzet: 10 of 20 cent per keer. Als ze met een paar honderd euro winst naar huis gaan, vinden ze dat geweldig en komen ze de maand erop nog eens terug. Zijn ze hun geld kwijt? Dan vloeken ze eens en dan duurt het wat langer voor je hen terugziet. Beginnelingen riskeren meestal hooguit 20 tot 30 euro, maar daarvoor hebben ze wel een avond plezier. De high rollers zijn het tegenbeeld: zij spelen met 5 of 10 euro inzet - de limiet is 15 euro per spel - en kunnen fors winnen of verliezen. Daarnaast zijn er de beroepsspelers, die heel frequent komen en een vast bedrag in hun hoofd hebben of strikt een vooraf bepaalde tijd aan een toestel doorbrengen."

"We willen er niet flauw over doen: er zijn ook spelers met een bepaalde problematiek die hier komen. Maar verslaafden zijn toch een kleine fractie. Er zijn weinig sectoren die zo streng gereguleerd zijn als de onze. Er is een lijst met mensen die niet naar binnen mogen en daar staan intussen 328.000 namen op: iedereen die in schuldbemiddeling zit en sommige beroepen zoals politiemensen, rechters en deurwaarders... Wie geen geld heeft, zal zich hier trouwens vlug 'kapotspelen', want we aanvaarden alleen cash of Bancontact: geen gefoefel met kredietkaarten."

Zuchten aan roulette

Op een sombere donderdagochtend wagen in de automatenhal van Napoleon Games aan de rotonde van Berlare zo'n twintig gokkers hun kans. Aan de roulette staat één man te zuchten in een werkbroek met daarin enkele schroevendraaiers. Is het spel stuk? Nee, 't is iemand die van z'n werk komt of geacht wordt aan het werk te zijn. En nu - zo toont de display aan - voor ruim 7.000 euro op het spel heeft staan. Iets waar de man geen woord over kwijt wil en een klein uur later - wanneer het saldo naar 5.300 euro gezakt is - al zéker niet.

Abdeslam (63) wil wel spreken en op de foto. Zijn familie leest geen Vlaamse kranten en zal dus vandaag niet aan de weet komen dat hij donderdag om en bij de 300 euro verloor. "Ze weten wel dat ik af en toe eens ga gokken, maar niet dat ik daarvoor speciaal naar hier kom. Soms ben ik hier een keer of drie per week, soms kom ik een paar weken niet. Veel hangt af van de periode van de maand. Zoveel geld heb ik nu ook niet - ik ben maar gepensioneerd, hè (lacht). Geregeld win ik, maar vandaag is het écht een dikke nul." Met de vinger legt Abdeslam telkens een hele resem virtuele chips op het computerscherm voor hem. Hij houdt nauwlettend in het oog welke getallen al gevallen zijn - "zo probeer ik te voorspellen wat er nog zal komen" - maar naar het balletje zelf kijkt hij niet eens. Het is ofwel schade opmeten, ofwel een lichte grijns, eens het verdict valt.

Joeri (*) is in de ban van het spel 'Dragonrolls'. Door dobbelstenen in de juiste kolommen te mikken, probeert hij lucratieve patronen te bouwen. Lijkt ingewikkelder dan een Egyptische mummie, maar dat is het volgens Joeri al snel niet meer. Hij tikt op de machine met de regelmaat van een strakke housebeat. "Vorige week heb ik 150 euro ingezet en ben ik met 1.000 euro naar huis gegaan. Het had nog 200 euro meer kunnen zijn, maar ik ben nog te lang blijven doorgaan toen ik weer aan het verliezen was. Een bom geld voor een twintiger, natuurlijk. Ik ben lasser van beroep en door een verhuizing van het bedrijf moet ik deze week gaan stempelen. Wat moet een mens doen als het zo'n triestig weer is? Dan kom ik graag eens hier zitten. Mijn vriendin weet het en vindt het niet zo erg. Liever hier dan op café gaan drinken, zegt ze. Meer dan drie briefjes van 50 euro neem ik niet mee, dan kan ik niet zoveel opdoen. En die 1.000 euro van vorige week vond ze ook wel prettig."

De beste excuses

Wie geld wint in de speelhal, knipoogt eens triomfantelijk. Wie verliest, zalft zichzelf met argumenten dat andere zaken ook veel geld kosten. Van 'Wij gaan niet op reis, meneer, en iedereen doet met z'n geld wat hij wil, of niet?' en 'Iedere week chic gaan eten is eveneens duur en daar heb je 's anderendaags ook niks meer van' tot 'Op de beurzen kan het ook flink tegenslaan'.

Op momenten dat Rita (*) er in het recent volledig gerenoveerde Golden Palace-center van Mechelen geld aan inschiet, troost ze zich met de gedachte dat zij amper iets uitgeeft aan kleding en schoenen. En dat ze vroeger kraslotjes kocht met hopen en nooit eens 'fatsoenlijk' heeft gewonnen. Vandaag staat haar teller op 120 euro winst. Maar ze speelt voor 2,5 euro per spel. "Dus kan het vlug andersom zijn", lacht ze. "Voor mij is dat hier een amusement. Ik kom minstens een keer of twee per week en ik ken hier al wat mensen. We slaan een babbeltje en kunnen al eens lachen. Ik krijg dikwijls een gratis koffie van de uitbater. Op lange termijn zal ik er wel geld aan verspelen, maar dat is met elke hobby, hè. Ik probeer altijd zo snel mogelijk m'n inzet weer uit te cashen en dan speel ik verder met de winst. Als ik die kwijt ben, dan geef ik daar niet om."

Nog een halfjaar en dan is het gedaan met spelen voor Rita. "Mijn man weet hier niets van. Hij is radicaal tegen zulke dingen. Ooit ben ik meegevraagd door een vriendin en ik heb er thuis nooit van gepiept. Hij gaat nog werken en ik ben al met prepensioen. We staan samen op om 5 uur 's morgens. Wanneer hij vertrekt, doe ik het huis aan de kant en daarna kom ik naar hier." Rita tikt de hele tijd op de speelknop, maar laat de computer de reeks dobbelstenen - en haar winst of verlies - bepalen. Of dat ding niet zo geprogrammeerd is dat het haar geld afluist, daar heeft ze eigenlijk nog nooit écht bij stilgestaan. "Die indruk heb ik toch niet. Mocht dat zijn, dan zat hier op den duur geen kat meer, hè?"

Dame Fortuna

Zowel Napoleon Games als concurrent Golden Palace - samen met Circus de marktleiders wat betreft speelhallen in ons land - laat verstaan dat 98% van wat binnenkomt weer wordt uitbetaald aan de klant. Het zogenaamde 'Return to Player'-percentage is wettelijk bepaald op minstens 84%. "Bij veel producten van de loterij is dat maar 50 tot 60%", zegt Thomas Van Cromphout. "In Frankrijk is het ook veel minder en dat merken we in onze vestigingen vlak bij de grens. Alle machines zijn trouwens gecontroleerd en geijkt door de Kansspelcommissie, en begrensd op een gemiddeld uurverlies van 25 euro."

Belangrijk is wel dat woordje 'gemiddeld'. Wie niet kan zwemmen en door een rivier waadt die gemiddeld één meter diep is, kan gemakkelijk verdrinken. Het uurverlies van 25 euro voor speelzalen - in casino's is dat overigens 70 euro - is berekend op de wet van de grote getallen. Wie 200.000 keer speelt in een automatenhal zou niet meer dan 25 euro mogen verliezen. Wie echter 'maar' 100 spelletjes speelt, kan wél flink op de proef gesteld worden door Dame Fortuna. Het verschil tussen de ingezette en gewonnen bedragen bij de speelhallen bedraagt in ons land volgens de meest recente cijfers 157 miljoen euro. Dat bedrag loopt mondjesmaat terug, maar is wel nog steeds meer dan het dubbele dan de online gokspelletjes - wat toch aangeeft dat de business nog steeds goed boert, ook in digitale tijden.

ONDER EEN BRUG

"Een speelhal die een beetje draait, maakt toch al snel een omzet van zo'n 60.000 euro per maand", zegt Ignace Van Weyenbergh, regiomanager Vlaanderen bij Golden Palace. "Dat zijn mooie bedragen, maar wij dragen ook veel af aan de staat, hoor. Elk jaar moet er op elk toestel 3.570 euro belasting betaald worden, voor het jaar dat nog moet komen. Met zo'n veertig toestellen betekent dat ruim 140.000 euro per speelhal. En zo zijn er bijna 180, hè. Toch krijgen wij veel kritiek in de samenleving. In landen waar ze het gokken verbieden - zoals lange tijd in Frankrijk - doen ze het allemaal illegaal en betalen ze géén taks. Net zoals de insinuaties dat wij zwart geld witwassen. Leg me eens uit hoe dat kan? Wij betalen winsten cash uit en schrijven nooit een briefje: 'Persoon X heeft zoveel euro gewonnen.' Ik kan aan een biljet niet zien of het zwart geld is, maar dat kan de bakker ook niet, hè? Dat louche imago raken we om de één of andere reden niet kwijt. Het is de wet die ons oplegt dat je hier niet naar binnen kan kijken, en zo ontstaan er allerlei verhalen. Dat de mensen hier strontzat naar buiten strompelen, nadat ze eerst hun huis hebben verspeeld en daarna met hun allerlaatste centen drugs gaan kopen om onder een brug te gaan liggen. Klopt niets van."

"Marginaliteit vind je hier niet. Wie mij niet gelooft, is alle dagen welkom om te komen kijken. Maar dat taboe is er vooral in Vlaanderen. In Wallonië en in Nederland is gokken in een speelhal veel meer maatschappelijk aanvaard."

Net zoals in een goed café is een klok onbestaande in een speelhal. Bedoeling is om het tijdsbesef bij spelers niet te laten doordringen. Honger krijgt ook geen kans. Wanneer Jeroen Meus 's middags op het tv-scherm een ovenschotel klaarmaakt, komt de uitbater in Berlare rond met een schotel vers belegde broodjes on the house. In Mechelen staan de hele dag een ketel met warme soep, koffie en gebakjes voor een prikje. Een cola kost amper 50 cent. "Door dat soort gezelligheid komt het dat veel mensen liever hier spelen dan thuis alleen voor hun computerscherm. Hier hebben ze tenminste nog wat sociaal contact", zegt Van Weyenbergh.

Schuldgevoel

Katrien (38) en Katleen (36) (*) zijn twee vriendinnen en hebben er goed schik in. Ze staan 600 euro op winst. Ze zijn beginnen te spelen met 700 euro, nu staat er 1.300 euro op het toestel met de mysterieuze naam 'Book of Ra'. "'t Is maar tikken, hè, moeilijk is dat niet. Maar spannend wel", zegt Katleen, terwijl ze vooral nerveus wordt door de aanwezigheid van een fotograaf. Ook zij wil onder geen beding met haar echte naam in de krant, want haar man weet niet dat ze weer gokt. "Niet dat ik vroeger zoveel geld heb verbrast, maar ik zat soms hele dagen in de speelhal en daar kregen wij gigantische ambras om. Hij is me ooit eens van achter die kast komen halen en dat was een hele scène. Hij zou me iets doén, mocht hij weten dat ik hier zat. Dat schuldgevoel knaagt wel. Ik weet nu al dat ik straks één of ander verhaaltje moet verzinnen voor hem, terwijl ik dat eigenlijk liever niet wil."

Waarom dan toch al die hindernissen nemen voor een spel dat niet weinig mensen als afstompend zouden bestempelen? "Dat is de sensatie van iets te kunnen winnen. Ik had dat vroeger al bij een gewoon spelletje. Ik heb me zelfs eens uitgeschreven bij de Kansspelcommissie (zelf een toegangsverbod aangevraagd, red.) en toen kon ik hier een halfjaar niet binnen. Toch bleef het kriebelen en nu kom ik nog eens af en toe. Je hebt dat of je hebt dat niet. En ik heb dat."

(*): schuilnamen

***

KANSSPELCOMMISSIE

"Aantal speelzalen terugbrengen tot 150"

Met een hele reeks regels - zoals weinig reclame, geen inkijk, leeftijdsgrenzen en een gereglementeerd uurverlies - probeert de Kansspelcommissie de sector van de speelautomatenhallen in goede banen te leiden. De zalen verbieden is geen oplossing, klinkt het. "Mensen gecontroleerd laten gokken, met een zwarte lijst van personen die niet naar binnen kunnen, is veel beter dan het fenomeen bestrijden en er zo voor zorgen dat het illegaal gokken in achterafzaaltjes weer toeneemt. Want daar hebben we geen controle op en dat moeten we vermijden", zegt woordvoerster Marjolein De Paepe.

Momenteel is het aantal speelhallen begrensd tot 180. Dat aantal moet wel omlaag, vindt de commissie. "Niet omdat we een grote tegenstander zijn van de zalen, wel omdat we ervoor willen zorgen dat ze allemaal levensvatbaar blijven. We willen komen tot 150 hallen in België en zullen daarom geen vergunning meer geven aan zalen die willen verhuizen naar een andere gemeente. Zo komt er een geleidelijke afbouw." Dat het aantal speelautomatenhallen toeneemt, is een foute perceptie, zegt De Paepe nog. "In realiteit zijn het er mínder dan vroeger, maar ze vallen wel harder op in het straatbeeld. Veel hallen behoren toe aan grote groepen die ook online erg actief zijn. Ze proberen hun naambekendheid te vergroten door de buitenkant van de zalen attractiever te maken."

11:17 Gepost door RD | Commentaren (0) |  Print

De commentaren zijn gesloten.