16-11-17

Breuk met geliefde activeert oerpaniek in ons brein

Lene Kemps gaat (terug) naar The School of Life | Klas: Hoe ga je verder als de liefde voorbij is?

Tranen en trieste liedjes. Liefdesverdriet en het rouwproces dat erbij komt kijken, worden zwaar onderschat, zeggen experts. 'Luddevudde', het leed waar geen liters ijs tegenop kunnen.

Toen 'Thuis'-actrice Leen Dendievel haar boek 'Hard' schreef en liefdes-verdriet op dezelfde hoogte zette als rouwen om een overlijden, kreeg ze de wind van voren. Daarop reageerde ze in een interview: "Ik besef ook wel dat het veel erger is om als ouder een kind te verliezen en eeuwig verder te moeten met dat gemis. Maar ik blijf erbij: het moment waarop de eigenlijke breuk plaatsvindt, vind ik pijnlijker: iemand met wie je lief en leed hebt gedeeld, met wie je misschien zelfs een kind op de wereld hebt gezet, en die je in je gezicht zegt: 'Ik wil je niet meer'. Als je iemand verliest aan de dood, kun je het nog toeschrijven aan één of ander groter plan, het lot. De directe afwijzing is voor mij erger dan wat de dood kan aanrichten."

Een liefdesbreuk zou boven in de top van traumatische gebeurtenissen moeten staan, samen met een ontslag en een overlijden. Maar er wordt nog steeds een beetje lacherig over gedaan, alsof het iets is waar alleen tieners ondersteboven van zijn en je als volwassene overheen groeit. De pijn wordt zelden ernstig genomen. Wat steunbetuigingen betreft komen de meeste mensen niet verder dan dwaze opmerkingen over vissen in de zee, en potjes en deksels. Al kan je nu ook een Hallmark-kaart kopen met de slogan: 'Gebroken hart? Ik help je graag de stukjes weer aan elkaar te plakken.' De kaart zit in het gamma 'moeilijke momenten', samen met burn-out, ziektes en ontslag. Hallmark heeft het begrepen.

Hartepijn

Al zijn er duizend-en-één liedjes geschreven over de allesverterende pijn van een gebroken hart, je krijgt geen dag verlof voor liefdesverdriet. Terwijl dokters verwittigen dat het wel degelijk een invloed op je lichaam kan hebben. Scheiden kan uw gezondheid schaden. Zelfs Angelina Jolie vertelde dat ze na de breuk met Brad Pitt last kreeg van hoge bloeddruk en stressgerelateerde symptomen, en dat ze huilt in de douche, zodat de kinderen haar verdriet niet zien. 

De eerste weken na de breuk met een geliefde lopen we een verhoogd risico op een hartaandoening. Het immuniteitssysteem brokkelt af en we worden gevoeliger voor allerlei kwaaltjes. We lijden aan slapeloosheid en hebben gebrek aan eetlust en energie. Je concentreren op iets anders dan de verwerking van je verdriet is onmogelijk, en alles in het universum herinnert je aan de verloren liefde. Elk liedje, elke film, elke zin die je leest. Het heelal lijkt een grote samenzwering erop gericht om maar één boodschap over te brengen: 'Hoe moet ik nu verder, zo helemaal alleen?'

"Onderzoek wijst uit dat veertig procent van de proefpersonen die recent de bons kregen, tekenen van klinische depressie vertoont", zegt hoogleraar psychologie Ad Vingerhoets (Universiteit Tilburg). "Vrouwen blijken daar vatbaarder voor dan mannen; ze eten niet, slapen niet, huilen, verliezen gewicht, kunnen zich niet concentreren. Mannen vluchten vaker en kanaliseren hun wanhoop in drankgebruik, roekeloos rijdgedrag of agressie. Ze kiezen ook veel vaker dan vrouwen voor zelfmoord."

Laten we duidelijk zijn en er nu nooit nog over liegen: liefdesverdriet reduceert ons tot kleine, zieke, hulpeloze hoopjes ellende.

Eigen schuld

Schrijver, filosoof en muzikant Jan Drost ging in zijn boek 'Als de liefde voorbij is' op zoek naar de reden "waarom liefdesverdriet zo allesverzengend veel pijn doet". Hij beschrijft de reactie op een breuk als oerpaniek , een blinde, panische angst en wijst op het bestaan van een apart angstsysteem in de hersenen: "Een oeroude neurale code die het stresshormoon cortisol aanmaakt bij een scheiding en het kalmerende hormoon oxycotine als we weer in intieme verbondenheid zijn met de beminde." De breuk is iets wat ons in onze kern raakt. "We worden op dat moment verstoten uit ons veiligste verband, we worden alleen achtergelaten, een levensbedreigende situatie."

Drost stelt al meteen dat hij vindt dat onze omgeving niet helpt. "In onze cultuur bestaan er ideeën en opvattingen die ons, zodra wij ons alleen op de wereld voelen, eerder dieper de eenzaamheid en ellende in duwen dan ons helpen op te krabbelen en verder te gaan. Het probleem is dat we om te beginnen niet hadden mogen omvallen, omdat we te allen tijde onze zelfstandigheid en onafhankelijkheid dienen te behouden. Liefdesverdriet is voor watjes: eigen schuld, dikke bult, denken we."

Afscheid van een liefde is nooit alleen maar dat. Je trekt ook een streep door een gezamenlijke toekomst, gedeelde dromen en gemaakte plannen. Met terugwerkende kracht trek je veel in twijfel. 'Was alles dan een leugen?' Een gebroken hart maakt fundamenteel onzeker.

Met hoeveel pijn je moet afrekenen, hangt logischerwijze vooral af van de kracht van je gevoelens en de wijze waarop jullie aan elkaar gehecht waren. Maar dan nog zijn er pijnlijke verrassingen. Soms besef je pas wat je hebt gehad als je het kwijt bent. Ook de manier waarop de breuk gebeurde, speelt mee. Ging het er in de mate van het mogelijke sereen aan toe of vlogen er vernietigende verwijten heen en weer? Er zijn net
zoveel pijnen als er liefdes bestaan, maar er is één zekerheid: ooit gaat het over.

Beter worden

Volgens experts moet je net als bij rouw de vijf stadia van verwerking door: ontkenning, woede, onderhandelen, depressie en acceptatie. Op het moment dat je door die fases worstelt, helpt het weinig om te weten dat je in woede of depressie zit, maar zoals Drost zegt: "Het is misschien iets minder wroeten in het duister. We kunnen
misschien troost putten uit het feit dat velen ons zijn voorgegaan, anders had men deze fases niet bedacht."

Sommigen zeggen dat liefdesverdriet gemiddeld zes maanden duurt. Anderen menen dat je duur van de relatie moet delen door twee, om de periode van verdriet en rouw in te schatten.

Volgens mij bestaat er geen juiste formule. Verdriet neemt zijn tijd en duurt zo lang het duurt. Het is zoals die oude Amerikaanse wijsheid zegt: it hurts like hell. And then one day it doesn't.

Drost: "Een vrij betrouwbaar teken dat we aan de beterende hand zijn en waarschijnlijk zelfs al een behoorlijk eind op weg naar buiten, is wanneer we in staat zijn met dankbaarheid terug te kijken op de voorbije liefde. Dat is iets glorieus, als we dat kunnen zonder al te veel spijt en zonder bitterheid."

Ondanks het grote verdriet is Drosts boek een pleidooi voor de liefde, want een gebroken hart moet ons er nooit van weerhouden om opnieuw verliefd te worden. Drost: "Ik moet erop vertrouwen dat mijn verlangen naar liefde altijd groter zal zijn dan mijn angst ervoor. Ik moet erop vertrouwen dat ik wat goed voor me is niet zal kunnen laten."

Leen Dendievel deelt die mening: "Iedereen die verliefd wordt, neemt het risico op een gebroken hart. Ik heb dat risico altijd graag genomen, omdat de liefde te mooi is om het niet te doen."

'Als de liefde voorbij is'. Jan Drost. De Bezige Bij

'Hard, liefde sterft nooit'. Leen Dendievel. Horizon

Voor het volledige aanbod van klassen: www.theschooloflife.com/antwerp/kalender

Zo verwerk je liefdesverdriet:

Kick af, cold turkey. Elke herinnering aan de ex doet pijn en belemmert het verwerkingsproces. Verbrand of verstop foto's, vermijd plekken waar jullie samen kwamen. Absoluut niet doen: bellen, mailen, contact zoeken.

Probeer het verdriet niet te ontvluchten, weg te duwen of ertegen te vechten. Heel hard gaan opruimen, werken of uitgaan helpt maar even. Ooit moet je door het verdriet heen.

Maar blijf er ook niet in hangen. Zoek vrienden op, beleef nieuwe dingen. Dat zorgt voor dopamine in de hersenen, en dus meer energie en plezier.

Maak lijstjes. Dwing jezelf om de goede kanten van de relatiebreuk op papier te zetten. In een Amerikaans experiment bleek dat proefpersonen na drie dagen lang een kwartiertje schrijven, rapporteerden dat ze zich sterker en zelfverzekerder voelden.

Ga sporten. Vooral duursporten zoals lopen, verminderen de sombere gevoelens door aanmaak van endorfines.

Ga voor comfort food: voedsel dat tryptofaan bevat zoals kikkererwten, kip, kalkoen, bruine rijst, bananen. Of koolhydraten en zoetigheid, die serotonine aanmaken.

Fantaseer over een nieuw, fijn leven. Onderzoek wees uit dat het lichaam positief reageert op die leuke beelden, en sneller geneest.

Een nieuwe liefde (zelfs al is dat de terugkaatsreflex) of seks met iemand anders helpt soms. Weliswaar als afleiding van de negatieve gevoelens over de breuk, maar je voelt je beter.

Laat de tijd zijn werk doen. Tijd heelt alle wonden is een cliché dat écht klopt.

Gebroken hart bestaat écht

De Japanse term is 'takotsubo', maar wij noemen het 'gebrokenhartsyndroom'. Het orgaan breekt niet letterlijk in tweeën, maar het vervormt wel. Een gezond hart knijpt volledig samen met elke hartslag, bij een gebroken exemplaar beweegt alleen de onderkant. De aandoening wordt veroorzaakt door acute en extreme emotionele stress: een relatiebreuk dus. Maar ook een erge gebeurtenis zoals een ongeval of uitzinnig blij moment, zoals het winnen van de lotto.

Vroeger ging men ervan uit dat het gebrokenhartsyndroom na enkele weken vanzelf verdwijnt. Recent onderzoek wees uit dat de schade blijvend kan zijn en men nooit volledig herstelt.

Soundtrack voor liefdesverdriet

Over je verloren voelen:

"I just don't know what to do with myself. I'm so used to doing everything with you. Planning everything for two."

Dusty Springfield

Over verdriet:

"Hear that lonesome whippoorwill. He sounds too blue to fly. That means he's lost the will to live. I'm so lonesome I could cry."

Hank Williams

Over overspel:

"We only said goodbye with words. I died a hundred times. You go back to her. And I go back to black."

Amy Winehouse

Over wanhoop:

"It must have been love,
but it's over now.
It must have been good,
but I lost it somehow."

Roxette

15:05 Gepost door Rudoris | Commentaren (0) |  Print

De commentaren zijn gesloten.