25-09-17

Rem van den Bosch portretteerde 'echte' vrouwen zonder kleren

Wars van alle 'perfecte' schaars geklede vrouwenlichamen die ons dagelijks worden opgedrongen, ging fotograaf Rem van den Bosch op zoek naar 'echte' vrouwen.
 
Henny de Lange
Een jaar lang portretteerde fotograaf Rem van den Bosch elke dag een naakte muze ©Rem van den Bosch

Al die perfecte lichamen van jonge vrouwen, meisjes vaak nog. En zelfs dan nog zwaar gefotoshopt om elk vlekje of pukkeltje weg te werken. 'Onwaarachtig' vindt fotograaf Rem van den Bosch (1974) het beeld van het vrouwelijk naakt dat ons elke dag in reclameboodschappen wordt 'opgedrongen'. Hij besloot op zoek te gaan naar 'echte' vrouwen. Gedurende een jaar portretteerde hij élke dag ergens in Nederland of België een naakte vrouw als moderne muze. Hij reed 47.000 kilometer in zijn 30 jaar oude Renault Espace; stond zestien keer met pech langs de weg; werd vier keer aangehouden door de politie; schoot 900 zwartwit-films vol; bracht 365 achtereenvolgende dagen uren door met onbekende vrouwen die voor hem uit de kleren gingen. En ergens in een bos ligt nog een lens. Het was een aanslag op zijn conditie en gezinsleven. "Ook op de verjaardag van mijn zoontje en sterfdag van mijn oma en met Kerst stapte ik in de auto." 

Het resultaat van zijn fotografische zoektocht is het boek 'A Muse a Day'. Zaterdag neemt oud-minister Hedy d'Ancona het eerste exemplaar in ontvangst op de fotomanifestatie Unseen in Amsterdam. In het boek staan alleen portretten. Geen namen, geen leeftijden, geen beroepen, geen verhalen. De foto's moeten voor zichzelf spreken. Wel heeft de fotograaf bij elk portret het nummer van de dag genoteerd, de locatie en het aantal gereden kilometers vanuit zijn woonplaats Ellewoutsdijk in Zeeland. Zo weten we dat hij op 1 januari 2015 294 km op en neer reed naar Eindhoven; en op 31 december van dat jaar zijn 365ste rit maakte naar Vlissingen (60 km).

De vrouwen - de jongste 21 (de minimumleeftijd die hij had gesteld), de oudste 80 - heeft hij op alle mogelijke locaties gefotografeerd en in de meest uiteenlopende poses. In bad, in een boom, op het strand, een vuilnisbelt, in het bos, de huiskamer, met de poes of hond op de arm, de haren wapperend in de wind, ineengedoken in een stoel, rollend door de modder. Met of zonder rimpels, dik, dun, zwart, wit, ziek, gezond, oud, jong: ze tonen hun lichaam zoals het echt is. 

©Rem van den Bosch

Selectie

Het begon allemaal met een oproep op Facebook, halverwege 2014, nadat hij het 'wilde' plan had gekregen om het jaar erop elke dag een naakte vrouw te portretteren. "Ik wilde dit project in één constante stroom doen, zonder een moment van reflectie of afleiding. Zodat ik er helemaal in ondergedompeld zou worden." Mensen verklaarden hem voor gek. En wie zou daaraan willen meedoen?

Er meldden zich tweeduizend vrouwen, die hij met hulp van zijn vriendin Ana allemaal via de e-mail benaderde. "We vroegen naar hun leven, waarom ze wilden meedoen, wat ze wilden uitstralen als muze en hoe ze daarmee andere mensen dachten te inspireren. We wilden geen exhibitionisten of vrouwen die dit project als een opstapje zagen om fotomodel te worden." Naast de geselecteerde kandidaten kwam er ook een reservelijst. Die kwam goed van pas, want deelneemsters haakten soms op het laatste moment af. Meestal omdat de partner het toch niet zag zitten of ze zelf koudwatervrees kregen.

Van den Bosch: "Elke morgen reed ik, nadat ik de kinderen naar school had gebracht, weg met alleen een adres bij me. Soms stond ik al bijna voor de deur als mijn vriendin belde dat de vrouw in kwestie had afgezegd. Dan regelde Ana dat ik meteen door kon rijden naar iemand van de reservelijst. Zonder Ana was het me nooit gelukt om de 365 dagen vol te maken."

©Rem van den Bosch

Tja, en dan sta je daar bij iemand in huis. "In het begin was er vaak wel wat stress, maar de onwennigheid was bijna altijd snel verdwenen. Soms zat ik wel uren te praten met iemand voordat de fotosessie begon. Hele trieste verhalen hoorde ik ook, over ziekte, misbruik en mishandeling. Maar het kwam ook voor dat iemand voor me had gekookt.

Op een gegeven moment begon dat therapeutische aspect zo zwaar te wegen dat het kunstzinnige aspect van mijn project dreigde onder te sneeuwen. Dan maakte ik duidelijk dat ik geen therapeut ben maar kunstenaar. Ik heb altijd ruimte gegeven voor de verhalen, maar het belangrijkste was dat ik een document wilde maken. Op een gegeven moment vroeg ik dan toch maar of ze zich alvast wilden uitkleden. Dan konden ook de afdrukken in de huid van bh-bandjes en broekjes wegtrekken. Ik kan die natuurlijk wegwerken, maar dat wilde ik niet. Ik wilde geen trucage achteraf, maar ook geen visagie of een studio met speciale belichting." 

Monsterklus

De vrouwen mochten zelf aangeven waar ze gefotografeerd wilden worden en in welke pose. "Maar ik wilde geen geijkte plaatjes. Ik had een keer iemand in het bos gefotografeerd, maar de mooiste foto maakte ik toen ze in het licht van de koplampen van mijn auto stond." Per vrouw maakte hij soms wel honderden foto's, in zwart wit en in kleur, digitaal en analoog. "Het liefst werk ik analoog, ik hou het meest van de rauwheid van de korrel van een zwart wit-film."

Het ontwikkelen en rubriceren was een monsterklus. De keuze werd eerst teruggebracht naar twintig beelden per dag, toen naar vijf, vervolgens naar drie. Bij de definitieve selectie werden die op A3 formaat uitgestald in een oude fabriek: 440 meter aan foto's. Deskundigen uit de kunstwereld, mannen en vrouwen, keken mee. "De mening van vrouwen vond ik belangrijk. Ik kom heel dicht op de huid, maar de foto's mochten niet ongepast zijn of een sfeer uitstralen van voyeurisme."

©Rem van den Bosch

Over de definitieve foto hadden de deelneemsters geen inspraak. Bladerend door het boek kun je je voorstellen dat sommigen misschien een ander beeld hadden verwacht of achteraf spijt hebben van hun deelname. Van den Bosch: "Van te voren is duidelijk afgesproken dat ze daar geen zeggenschap over hadden. Iedereen heeft toestemming moeten geven. Maar de portretten zijn gemaakt in een sfeer van onderling vertrouwen. Ik denk dat de vrouwen zich daardoor naakt en waarachtig durfden te tonen aan de wereld. Ik zie dit boek als een eerbetoon aan de schoonheid van het échte vrouwelijke naakt van deze tijd."

Heeft dit project zijn kijk op vrouwen veranderd? "Het heeft me vooral geleerd dat het schort aan verbinding in onze samenleving. Ik heb ontdekt dat je ook met onbekende mensen zulke goede gesprekken kunt voeren. Mensen zouden in de trein eens wat vaker hun telefoon moeten wegleggen en een gesprek aangaan, uiteraard alleen als de ander dat ook wil."

Van elke muze kan hij het levensverhaal vertellen, er zitten hele bijzondere bij. Hadden die toch niet een plek in het boek verdiend? "De uitgever heeft me dat ook gevraagd, maar dat was niet de opzet. Ik wilde een kunstboek maken waarin de foto's voor zich spreken. Maar misschien komt er ooit nog een vervolg, mét verhalen." Eerst gaat hij nu op een zoek naar een tentoonstellingsruimte. "Het lijkt me geweldig om alle beelden bij elkaar te laten zien."

©Rem van den Bosch

Zoektocht in fotografie

Fotograaf Rem van den Bosch (1974, Rotterdam) maakte eerder een fotografische zoektocht naar een Nieuw Zeeuws Meisje (2013). Voor zijn project Beroemd in Zeeland (2006) portretteerde hij meer dan 1500 mensen. Recente tentoonstellingen zijn I died today (over bijna dood-ervaringen) en Your poison nevers seems to bore me(nieuwe verbeeldingen van heiligen en goden). Van den Bosch werkte in Los Angeles, Aruba en Berlijn.

Vanaf vandaag staat Amsterdam weer in het teken van het jaarlijkse fotofestival Unseen. Op deze manifestatie, de zesde editie, draait het altijd om fotografie die nog niet eerder was te zien. Artistiek directeur Emilia van Lynden wilde dit keer vooral nieuw en (nog) onbekend talent laten zien. Daarom ligt het accent op fotografie die de afgelopen drie jaar is gemaakt. De activiteiten concentreren zich op het Westergasfabriekterrein, waar ruim vijftig galeries uit binnen- en buitenland het werk tonen van bijna 150 fotografen. Alle foto's zijn ook te koop.

A Muse a Day, uitg. Lecturis. (49 euro in de boekwinkel). Er is ook een duurdere versie (97 euro), te bestellen via info@amuseaday.com.

12:24 Gepost door Rudoris | Commentaren (0) |  Print

Post een commentaar

NB: commentaren worden gemodereerd op deze weblog.