22-08-17

PESTERS tot op het EINDE: Tachtigplussertje pesten in het verzorgingshuis

Dan ben je 80-plus, woon je in een verzorgingshuis, gevangen in een onwillig lijf of in een verwarde geest. Gepest door medebewoners, uitgelachen, buitengesloten. En je kunt niet weg. Dit is je laatste halte. Je kunt alleen maar lijdzaam de rit uitzitten.

Man, tachtigplus, schuifelt naar de balie van woonzorgcentrum De Ruwaard in Oss. Overduidelijk geagiteerd. Hij ergert zich kapot aan een andere meneer, een medebewoner in een rolstoel. ,,Kunnen jullie hem niet buiten neerzetten? Hij roept zo hard. Gék word ik ervan." Receptioniste en activiteitenbegeleidster Gonny Megens kijkt er niet van op. Maar ze wordt wél kwaad. ,,Natúúrlijk kunnen we dat niet!"

Incidentje? Nee, eerder een gebed zonder eind. Freek Coensen, teammanager zorg en welzijn: ,,Hier wonen ouderen die vastzitten in hun patronen, hun denkbeelden. Vaak gedwongen door de omstandigheden, in de steek gelaten door lichaam en/of geest. Ze hebben weinig meer te kiezen, zijn afhankelijk van anderen. Dat frustreert."

Die frustraties worden soms uitgekuurd op medebewoners. Vaak op mensen die door hun beperkingen niks terug kunnen doen, geen weerwoord hebben. ,,Ik wil het niet meer tolereren", zegt Gonny Megens. ,,Het is toch te zot! Grote mensen die steggelen als kleine kinderen, die anderen botweg uitlachen of buitensluiten. Die hatelijke opmerkingen maken of ongeduldig en korzelig doen tegen mensen die vastzitten in een onwillig lichaam of een verwarde geest." De pesters zijn, aldus Gonny, doorgaans mensen die zelf redelijk gezond zijn. ,,Dan komen ze in de gemeenschappelijke ruimte en gedragen zich of alles van hen is. Alles goed en wel, maar ze moeten wel van onze kwetsbare bewoners afblijven. Er zijn erbij die zich terugtrekken in hun kamer. Dat kán toch niet."

We gaan eens kijken in die gemeenschappelijke ruimte. Gasterij De Kolibrie stroomt deze zomerochtend vol ouderen. Leunend op een stok, voorzichtig schuifelend achter een rollator, of zittend in een rolstoel. We treffen Ans van Hees (81), Annie Kaelen (92) en Miep de Bont (87). Zoals altijd zijn ze gezellig bij elkaar aan hun vaste tafeltje gekropen. Net als mevrouw Van A., eveneens 80-plus. In haar rolstoel zit ze er voor spek en bonen bij. Ze heeft geheugenproblemen en afasie, waardoor ze woorden verhaspelt, kwijt is zelfs. Dat is verdraaid lastig praten. Toch wil mevrouw Van A. beslist aan deze tafel. Dat komt misschien omdat ze elke dag opnieuw vergeet dat ze wordt genegeerd, dat ze irritatie op schijnt te roepen of de neiging tot leedvermaak. Maar op het moment zelf, vóelt ze het wel. Dan wordt ze boos, balt ze haar vuist in de lucht of komen er kwaaie klanken.

Begrip

Of de drie andere dames last hebben van getreiter? Nee hoor! En ze pesten zelf ook niet? Natuurlijk niet! Annie Kaelen: ,,Sommigen willen per se aan een bepaalde tafel. Mij maakt het niks uit waar ik zit. En ja, ge kunt iedereen wel lopen afkraken, maar dat heeft geen zin. Ik vind ze hier allemaal even leuk." Leuk is één ding, begrip iets heel anders. Nadat mevrouw Van A. zich luidruchtig in het gesprek probeert te mengen, antwoordt Annie Kaelen geprikkeld: ,,Ik versta d'r geen bal van, van al wá gij zegt nie." Ans van Hees weet het gelukkig: mevrouw Van A. vraagt naar haar man, die haar altijd aan het einde van de ochtend op komt zoeken. ,,Nog even wachten", zegt ze vriendelijk. Mevrouw Van A. hoort ook wel eens andere dingen op deze éne, belangrijke vraag. Zal Gonny Megens later op de dag vertellen. ,,Er zijn er hier ook die dan roepen: 'Jouw man komt vandaag niet hoor, die zit bij een ander vrouwke'. Zó geméén..."

De drie vriendinnen zitten zelf ook met een vraag, want ja, wat bedoelen we met pesten? Nou, iemand buitensluiten bijvoorbeeld, zeggen dat er geen plaats is aan tafel, demonstratief je tas op een lege stoel zetten. Dat herkennen de dames. Miep de Bont, met een knikje in de richting van Ans van Hees: ,,Dat doen wij soms wel, hè." Maar dat komt zo: Miep d'r man woont hier op de afdeling voor mensen met dementie. ,,Elke dag geef ik hem om 5 uur zijn warm eten. Dat duurt tot kwart voor 6. Dan zijn ze hier beneden al aan het diner begonnen en houden ze een stoel voor me vrij." Snappen ze dat andere bewoners daar een nare bijsmaak van kunnen krijgen? ,,Zeker", zegt Miep de Bont. ,,Ik zou het heel erg vinden als ik niet mocht aanschuiven."

Ans van Hees lag er onlangs wakker van. Dat ze keihard tegen een vrouw had gezegd - een nieuwe bewoonster nota bene - dat ze er niet bij mocht komen zitten. ,,Ik zag de hele nacht voor me hoe ze in haar rolstoel aan een ander tafeltje werd gezet. Het kán ook niet dat je zoiets doet..." Dus bood ze de volgende dag maar gauw haar excuses aan.

Slaags

Het gepest onder ouderen is een ondergeschoven probleem, zegt activiteitenbegeleider Ferry van Melis. ,,Hoog tijd dat er aandacht voor komt. Want het wordt steeds erger." Het punt is, denkt Ferry, dat in dit soort huizen mensen komen met allerlei soorten handicaps; dementie, afasie, doofheid, lichamelijke achteruitgang. ,,We hebben een mevrouw die de hele dag huilt. Een ander blijft maar godverdomme roepen. Ik kan me voorstellen dat het vervelend is om aan te horen. Maar een beetje begrip zou helpen. Wat we echter zien, zijn mensen die elkaar emotioneel proberen te treffen, of die zelfs letterlijk slaags raken met elkaar. Dat soort reacties is overigens ook vaak ingegeven door onvermogen of beperkingen. Maar de vraag is: wat moeten wij in vredesnaam doen?"

Antoinet Smits is horeca-medewerkster. Ook zij maakt het dagelijks mee, de stoelendans, de nare opmerkingen. ,,Er zit hier een mevrouw die wekelijks een paar uurtjes naar haar man in hun oude woning mocht. Sinds kort kan ze dat niet meer. Zelf denkt ze dat ze nog altijd gaat. Anderen halen haar dan wreed uit die droom: 'Gij gaat echt nérgens meer heen' Wat héb je daar nou aan?".

Carlijn Stofmeel is 22, net klaar met een jaar stage in de Ruwaard. Zij zag oude mensen zich gedragen als kijvende kinderen. ,,Ik begeleidde een ochtend bloemschikken. Een bewoonster die haar handen niet goed meer kan gebruiken, zat er gezellig bij te kijken. Tot opeens iemand bits zegt: 'Dat kun jij niet meer hè, jij kunt niks met die slappe handjes van je.'" Schokkend voorval? ,,Nou, ik wist wel dat pesten voorkomt. Maar het is anders als je er met je neus bovenop staat. Heel naar eigenlijk."

Als het personeel er al door geraakt wordt, hoe zit dat dan met de zoon van een pestslachtoffer? Nou, die wordt gru-welijk boos! De 95-jarige moeder van Geert Snoeks raakte door een hersenbloeding rechts verlamd. Inmiddels lijdt ze ook aan dementie en is een gesprek met haar amper mogelijk. En die weerloze mama wordt nu uitgelachen als ze in verwarring om háár moeder roept. Moeder, móeder! Dan galmt het sarrend door de zaal: vader, váder! Ze wordt ook gemeden door andere ouderen. Geert Snoeks: ,,Ik kan veel hebben, maar toen mijn moeder voor de zoveelste keer aan een tafel werd geweigerd, stond ik te schreeuwen tegen een stel 80-plussers. 'Die stoelen zijn niet van jullie! ' Ja, kijk maar lelijk! Ons moeder zegt het niet, maar ik wel. Kleutergedrag is het, maar dan erger. Over een kind heb je als volwassene nog gezag, maar over mensen die 25, 30 jaar ouder zijn dan jij..."

Zijn moeder huilt veel. ,,Ze voelt dat ze er niet bij hoort. De gedachte dat ze ook gepest wordt als ik er niet bij ben, duw ik weg. Die verdraag ik gewoonweg niet."

Wie zou dat nou wél kunnen...

11:50 Gepost door Rudoris | Commentaren (0) |  Print

Post een commentaar

NB: commentaren worden gemodereerd op deze weblog.