26-07-17

'Hou toch eens op met het romantiseren van prostitutie'

©Claudie de Cleen

Volgens Renate van der Zee is prostitutie is op zijn best een zakelijke transactie

In Nederland willen we geloven dat prostitutie avontuurlijk is en geëmancipeerd. Wat een misvatting, schrijft Renate van der Zee, op basis van haar gesprekken met prostituees.
Renate van der Zee 

'Mijn laatste klant was gevaarlijk. Hij had coke gesnoven, hij zat in een paranoïde waan en hij ging helemaal los. Hij sleurde me aan mijn haar door de kamer. Hij verkrachtte me anaal, keihard, terwijl hij groot geschapen was.

Je houdt het allemaal voor je. Je laat niets los. Wat binnen die muren gebeurt, blijft binnen die muren

'Ik weet nog dat ik, wit weggetrokken, naar buiten liep. De chauffeur, die op me stond te wachten, vroeg: 'Is alles goed met je, Rosanne?'. En ik zei ja. Terwijl het bloed uit mijn kont liep. Dat is prostitutie. Je houdt het allemaal voor je. Je laat niets los. Wat binnen die muren gebeurt, blijft binnen die muren. Het is zelfverloochening tot kunst verheven.'

Dit verhaal hoorde ik een paar jaar terug van een jonge vrouw die drieënhalf jaar in de highclass-escort had gezeten. Tijdens het lange gesprek dat ik met haar in haar huiskamer voerde, vertelde ze me haar hele levensgeschiedenis. Ze was als tiener van huis weggelopen omdat ze werd mishandeld. Ze ging op zichzelf wonen en toen ze op een gegeven moment haar huur niet kon betalen, suggereerde iemand dat ze seks kon hebben met mannen voor geld. Ze besloot het te doen. 'Want wat maakte het uit? Wie hield van mij? Mijn lichaam was toch niets waard. Zo jong als ik was, had ik al een heel moeilijk leven achter de rug. Wat kon ik nou nog verliezen?'

Het is niet voor iedereen, een bijbaan als escort. Het betaalt goed en je komt nog eens ergens. 'Maar uiteindelijk is het gewoon dezelfde platte seks als in een bordeel.' De Volkskrant dook in de wereld van de escort.

Uiteindelijk kwam ze terecht bij een chic escort bureau. Daarover vertelde ze dit: 'De klanten denken dat je het doet omdat je het leuk vindt. Zo verkoop je het: je vindt het geweldig. Dat zei ik ook tijdens mijn sollicitatie bij het bureau. Ik zei: 'Ik houd van avontuur. Ik ben goed in bed en dat mogen mannen weten. Ik houd van lingerie en ik vind het leuk als ik het mag dragen voor mijn werk'. Want je gaat natuurlijk niet de waarheid vertellen.'

Het werd een manier van leven voor haar, legde ze uit. 'Ik genoot van de aandacht, ik genoot van de mooie kleren, van het luxeleven, van alles wat ik kon kopen. Ik ging de stad in met een euforisch gevoel. Ik kan dit werk aan! I'm living it! Maar als ik er nu op terugkijk, denk ik: meisje, wat was je ongelukkig. Ik weet nog dat ik op een avond langs een shoarmatent liep en onwillekeurig dacht: hoeveel zou een broodje shoarma van mijn vlees kosten? Want er is over mij onderhandeld als over een homp warm vlees.' 

Zwijgcultuur

Ze zei ook dit: 'De highclass-escort is een heel ander verhaal dan de gewone prostitutie, maar in wezen is het hetzelfde. Er zijn maar weinig vrouwen die er heelhuids uitkomen.'

De ervaringen van deze vrouw en van al die anderen die niet heelhuids uit het topsegment van de prostitutie zijn gekomen, miste ik in de reportage over de escortbusiness die op 24 juni in Volkskrant Magazine stond. Zeker, wie goed las, voelde wel dat het geen eenvoudige manier van geld verdienen is. 'Isabel' vertelde bijvoorbeeld over meisjes die het geprobeerd hadden en 'nu depressief of suïcidaal zijn'. Ze zei dat ze mannen niet meer vertrouwde en dat klaarkomen moeilijk was geworden. En die vermeende glamour viel ook wel mee. 'Uiteindelijk is het gewoon dezelfde platte seks als in een bordeel.'

Iedereen beklemtoonde dat het werk niet gevaarlijk was en de journaliste schreef dat keurig op. Ik dacht aan de kennissen van Isabel die depressief of suïcidaal waren geworden. En ik dacht aan Rosanne, aan de man die haar keihard anaal verkrachtte en aan hoe ze zweeg achteraf. 'Wat binnen die muren gebeurt, blijft binnen die muren.'

Die vermeende glamour viel ook wel mee. 'Uit­ein­de­lijk is het gewoon dezelfde platte seks als in een bordeel.'

In de prostitutie - ook in de highclass-escort - gebeuren dingen die het daglicht niet verdragen en waardoor vrouwen beschadigd raken. Toch stonden boven dit artikel de triomfantelijke woorden: 'Het betaalt goed en je komt nog eens ergens.' En niet: 'Er werden meisjes depressief of suïcidaal'.

Waar komt die hardnekkige neiging om prostitutie te romantiseren toch vandaan? We weten allemaal dat het in de prostitutiewereld niet ongebruikelijk is dat vrouwen worden uitgebuit, gemanipuleerd en het slachtoffer worden van geweld. Volgens de criminoloog professor Frank Bovenkerk leeft bijvoorbeeld de overgrote meerderheid van de prostituees op de Wallen met mannen die op de een of andere manier van hen profiteren. Vaak zijn dat vrouwen die niet zo stevig in hun schoenen staan. Uit een onderzoek van professor Ine Vanwesenbeeck bleek bijvoorbeeld dat meer dan 40 procent van de vrouwen in de prostitutie in haar jeugd mishandeling, misbruik of beide heeft meegemaakt.

Er zijn verhitte discussies gevoerd over de cijfers over mensenhandel in de prostitutie. Laten we het laagste cijfer nemen dat ooit uit een (overigens niet wetenschappelijk onderbouwd) onderzoek rolde: 10 procent. Er zijn in Nederland naar schatting 25.000 prostituees. Dat zou dus betekenen dat 2.500 vrouwen dagelijks commercieel worden verkracht.

Toch geloven we liever in de mythe van de zelfbewuste vrouw die het leven is ingegaan puur omdat ze het leuk of zelfs lekker vindt - zoals sekskopers zichzelf zo graag wijsmaken. Ook Isabel in het Magazine-artikel zegt: 'Ik houd gewoon van seks'. Die opmerking heb ik meer gehoord in die gesprekken die ik met vrouwen in de prostitutie voerde. Ik herinner me Jackie, die het interview begon met precies die opmerking: 'Ik houd gewoon van seks'. Maar toen ik doorvroeg, vertelde ze uiteindelijk dat ze lange tijd cocaïne had gebruikt om het werk te kunnen volhouden en dat ze een tragisch leven achter de rug had. Een moeder die ook in de prostitutie zat en het gezin verliet toen Jackie 3 was, een jeugd in pleeggezinnen, een tienerzwangerschap en nooit een school afgemaakt. 'Het moeilijkste is wanneer ze het geld op de tafel leggen. Dat maakt dat je je een ding voelt. Een voorwerp dat gekocht is', zei ze.

Goede champagne en een glamoureus gevoel

Hoe charmant is een man die betaalt voor seks nou eigenlijk echt?

Maar in Nederland geloven we liever dat prostitutie gaat over avontuur en vrouwelijke seksuele bevrijding. Die mythe wordt ook overal in de media in stand gehouden. Neem de serie Dagboek van een call-girl op Net 5. Op de vraag of die serie geen geromantiseerd beeld geeft van prostitutie antwoordde hoofdrolspeelster Sanne Langelaar: 'Er zijn genoeg meiden die het leuk vinden en die hiermee geld verdienen en met dit beroep een plek in de maatschappij weten te verwerven.' Een plek in de maatschappij? Ervaring in de prostitutie kun je niet op je cv zetten. Je kunt er evenmin carrière maken.

Tijdschriften en kranten, van Linda tot De Telegraaf, publiceren gretig columns van anonieme escortdames over hun spannende levens. Op de website The Post Online schreef 'Charlotte' dat haar dates vaak vergezeld gaan van 'goede champagne en een glamoureus gevoel' en dat er veel bij wordt gelachen en geflirt 'en dat is allemaal geen straf met een charmante man in pak'. Maar hoe charmant is een man die betaalt voor seks nou eigenlijk echt?

©Claudie de Cleen

Deze week zond Net5 voor de zoveelste keer Pretty Woman uit, waarin wordt gedaan alsof een straatprostituee die een relatie krijgt met een rijke hoerenloper het toppunt van romantiek is. In 2012 verscheen de film Elles, waarin een journalist (Juliette Binoche) haar eigen seksualiteit ontdekt als ze onderzoek doet naar studentes die geld verdienen in de prostitutie - waarvan er één nota bene wordt verkracht. En in 2013 draaide Jeune et Jolie in de bioscopen, waarin een minderjarig meisje de prostitutie ingaat - zonder opgaaf van redenen, gewoon bij wijze van seksueel experiment. Het is een beeld dat mijlenver afstaat van de grimmige werkelijkheid van de jeugdprostitutie. Maar regisseur François Ozon verdedigde zijn film met de bewering dat elke vrouw erover fantaseert om voor hoer te spelen.

Laat het grote publiek zich door dit soort films, series en columns simpelweg voor de gek houden? Dat is slechts een deel van het verhaal. Het is ook een kwestie van niet willen zien. Neem de documentaire Ouwehoeren over Martine en Louise Fokkens, twee bejaarde zussen die hun leven lang in de prostitutie zaten. Louise werd op haar 20ste met geweld door haar man de prostitutie in gedwongen, Martine ging uit armoede het leven in. Van het geld dat ze verdienden, liepen hun mannen in mooie pakken rond. Aan vijftig jaar pezen hielden ze geen cent over: Martine zat op haar 69ste nog achter het raam en Louise viel zo nu en dan in om bij te verdienen.

In de prostitutie draait het zuiver om de blijheid van de klant en heel wat vrouwen kennen er geen vrijheid

In de film ondersteunt een vrolijk accordeonmuziekje beelden van Martine die naar haar raam wandelt - alsof het om gemoedelijke Amsterdamse folklore gaat. En inderdaad, de meeste Nederlanders zagen de zussen als 'hoeren die het goed voor elkaar hadden'. Columnist Bas Heijne had het zelfs over de 'gezellige rosse levens' van de Fokkens. Maar wat is er gezellig aan om door je man de prostitutie in geslagen te worden? En heeft een bejaarde vrouw achter het raam, die wordt uitgelachen door baldadige voorbijgangers, het goed voor elkaar?

De kern van het probleem is dat wij Nederlanders onszelf als erg vooruitstrevend en ruimdenkend beschouwen. Aan de seksuele revolutie hielden we het motto 'vrijheid blijheid' over: de gedachte dat als het om seks gaat, het voor iedereen beter is als alles kan. Maar in de prostitutie draait het zuiver om de blijheid van de klant en heel wat vrouwen kennen er geen vrijheid.

Commerciële verkrachting

In Nederland ben je een 'moraalridder', 'preuts' of 'sex negative' als je daar je wenkbrauwen over fronst. Want ruimdenkende mensen zijn 'sex positive'. Maar wat zich in peeskamers afspeelt, is geen seks, net zo min als een verkrachting seks is. Het gaat niet om twee mensen die in gelijkwaardigheid met elkaar naar bed gaan en daar allebei van genieten. Prostitutie is op zijn best een zakelijke transactie en op zijn slechtst commerciële verkrachting.

Vanuit de illusie dat we vrijdenkend en geëmancipeerd zijn, doen we alsof prostitutie niet problematisch is. Wij maken ons eerder druk over de hypothetische vrijheid van een vrouw om 'er voor te mogen kiezen' dan over de reële vrijheid van vrouwen in de prostitutie om voor iets anders te kunnen kiezen. Wie echt vooruitstrevend is, kan niet accepteren dat in het vrije Nederland straten bestaan waar jonge vrouwen uit veelal arme landen halfnaakt tentoongesteld staan om door mannen gekeurd te worden en voor een paar tientjes orale seks te bieden. Doe er een tientje bovenop en het mag zonder condoom.

Prostitutie is op zijn best een zakelijke transactie en op zijn slechtst commerciële ver­krach­ting

Maar er is meer dan alleen de illusie van ruimdenkendheid. Prostitutie is in diepste wezen een oeroud, mannelijk privilege dat zo diep verankerd is in onze cultuur dat we blind zijn geworden voor wat het eigenlijk inhoudt. Net zoals bijvoorbeeld vrouwelijke genitale verminking zo diep is verankerd in de Somalische cultuur dat veel mensen daar blind zijn voor de schade die het aanricht. Ze verdedigen het met lachwekkende argumenten, zoals dat een verminkte vrouw schoner zou zijn. Precies zo verdedigen wij prostitutie met lachwekkende argumenten. Dat al die vrouwen er in vrijheid voor kiezen bijvoorbeeld, of dat het het oudste beroep ter wereld is - alsof een misstand die lang genoeg bestaat niet aangepakt hoeft te worden - of dat een baan bij een escortbureau simpelweg betekent dat je goed verdient en nog eens ergens komt.

'Veel van die meiden hebben een verknipte jeugd gehad', vertelde Rosanne mij. 'Ze zijn liefde tekortgekomen en daardoor weten ze niet hoe ze van zichzelf moeten houden. Daarom kunnen ze dat werk doen.'

Renate van der Zee is journalist en publiceerde o.a. de boeken 'Prostitutie - De waarheid achter de Wallen' en 'Mannen die seks kopen'.

07:54 Gepost door Rudoris | Commentaren (0) |  Print

Post een commentaar

NB: commentaren worden gemodereerd op deze weblog.