14-12-16

Blank of zwart? Panel oordeelt over huidskleur Brazilianen

Wat maakt iemand blank of zwart? Zijn het gelaatskenmerken? Haarkleur? Afkomst? Of de ervaring van racisme? In Brazilië buigen panels zich over de huidskleur van de inwoners. Het beleid, dat de fraude binnen de moordende concurrentie om overheidsjobs moet aanpakken, stoot veel zwarte en mulatinwoners tegen de borst.

In 2012 begonnen Braziliaanse staatsuniversiteiten een beperkt aantal plaatsen te reserveren voor zwarte en mulatstudenten. Twee jaar later voerde ook de overheid dergelijke quota in voor haar aanwervingen.

Slavenarbeid werd in Brazilië pas in 1888 verboden, maar het racisme is nooit verdwenen. Ook vandaag nog worden zwarten en mulatten systematisch gediscrimineerd.

Meer dan 52 procent van de Brazilianen identificeren zich als zwart of mulat, maar toch maken ze slechts vijf procent uit van de universiteitsstudenten. In het 25-koppig federale kabinet zitten enkel blanken en ook de elf leden van het hooggerechtshof zijn blank. De levensverwachting en geletterdheid van de zwarte Brazilianen liggen opvallend lager dan die van de blanke.

Overheidsjobs

Met de quota wil de overheid deze onevenredigheid aanpakken. Jobs bij de overheid betalen opvallend beter dan in de privésector en hebben ook een hele rist extralegale voordelen. Bovendien worden ambtenaren zelden ontslagen en kunnen ze al op hun 55ste op pensioen, dat ook stukken hoger ligt dan in de privésector. De concurrentie om een baantje bij de overheid te bemachtigen is bijgevolg moordend: kandidaten moeten slagen voor een loodzwaar examen.

Tot augustus van dit jaar was het quotasysteem gebaseerd op de zelfidentificatie van de kandidaten, die zelf aangaven of ze blank of zwart waren. Maar van dit systeem werd misbruik gemaakt door blanken die beweerden dat ze van gemengde afkomst waren.

Onder druk van enkele woordvoerders van de zwarte gemeenschap, besloot de overheid om daarom "verificatiecommissies" in te stellen: tribunalen die elke kandidaat evalueren. Een drie-, vijf- of zevenkoppig panel moet elke kandidaat bekijken en beslissen of zijn verschijning overeenkomt met het ras dat hij zelf aangeeft. Sommige panels houden daarbij alleen rekening met uiterlijke kenmerken, andere vragen de kandidaten ook naar hun familie of eventuele ervaring met discriminatie.

Zwarten niet erkend

"Als ik niet zwart ben, wat ben ik dan? Hoe kan ik je iets bewijzen dat je kan zien wanneer je naar me kijkt?"

Maar die evaluatie valt niet bij iedereen in goede aarde. Jacqueline Chavez (23) heeft een zwarte moeder, maar het panel bevond haar toch blank. De vrouw dacht aanvankelijk dat het om een vergissing ging, maar dat was dus niet het geval. "Als ik niet zwart ben, wat ben ik dan?," vraagt ze zich af. "Hoe kan ik je iets bewijzen dat je kan zien wanneer je naar me kijkt?"

De vrouw heeft van nature kroeshaar, maar pakt de krullen aan met de steiltang, omwille van de negatieve stereotypes die er in Brazilië mee gepaard gaan. De vrouw vermoedt dat het ontbreken van haar krulletjes haar de das heeft omgedaan en gaat in beroep.

Talloze anderen zitten in hetzelfde schuitje.

Voor- en tegenstanders

"Het is gemakkelijk om een zwarte persoon die over straat loopt te identificeren - het is alleen maar een probleem wanneer een zwarte persoon volledige toegang wil tot de maatschappij."

Volgens Iuri Nascimento, een activist bij organisatie Negrex die zich inzet voor gelijkheid, zijn de commissies nodig om te vermijden dat er gefraudeerd wordt door blanke kandidaten. Er is geen "puur objectieve schaal" om te bepalen of iemand zwart is, maar het is ook niet zo moeilijk om vast te stellen wie zwart is en wie niet: politieagenten identificeren zwarten zonder problemen, merkt hij op. In Brazilië worden zwarte mannen immers drie keer vaker doodgeschoten door de politie dan blanken.

Igor Anatoli, een politieagent van gemengde komaf, werd in september door een zevenkoppig panel wel erkend als zwarte, zoals hij zelf ook aangaf. "Het is heel duidelijk dat ik zwart ben," zegt de man, die het hele debat beledigend vindt. "We debatteren alleen maar over wie zwart is wanneer het gaat over de democratisering van overheidsuitkeringen. Het is gemakkelijk om een zwarte persoon die over straat loopt te identificeren - het is alleen maar een probleem wanneer een zwarte persoon volledige toegang wil tot de maatschappij".

Petronio Domingues, historicus aan de Federale Universiteit van Sergipe, vindt de tribunalen een vreselijk idee. "Ze kijken naar iemands uiterlijk, maar dat definieert ras niet," zegt hij. "Elke definitie van wat het is om zwart te zijn, kan niet buiten het individu liggen. Ras is een sociale constructie, zonder wetenschappelijke basis".  

13:33 Gepost door Rudoris | Commentaren (0) |  Print

De commentaren zijn gesloten.