15-04-12

Overschrjving vanuit Blog Staf de Wilde - Over "Sjanse" en Bitterheid

 

 

Vanmorgen moest ik via allerlei omwegen denken aan ‘De boer die sterft’, een kort meesterwerkje van de grote Karel van de Woestijne. Een oude boer ligt op zijn sterfbed en als hij niet weg soest, doet hij zijn beklag: hij heeft nooit zijn ‘wel’ gehad. Vertaald in het algemeen Nederlands: ik heb nooit sjans gehad in mijn leven en dat maakt mij bitter.

 

Maar in zijn halfslaap verschijnen hem  vijf mooie meisjes die hem herinneren aan het plezier dat ze samen hebben beleefd. Het is een allegorische novelle: deze meisjes stellen de vijf zintuigen voor.

 

Het thema zal wel altijd actueel blijven. Boon heeft geschreven: ‘de hardste strijd in het leven is de strijd om niet bitter te moeten worden’. En over sjans gesproken: is het niet zo dat we vooral de kansen moeten berouwen die het leven ons wel heeft aangeboden, maar we waren niet alert of opportunistisch genoeg om erop in te gaan. Of we hadden het lef niet. Veel bitterheid is dus een ontgoocheling in zichzelf: niet het leven zat ons dwars, maar wij hebben de kansen niet gegrepen.

Niettemin ben ik van mening dat Boon zich vergist: veel erger dan de bitterheid is het cynisme. Wie bewust in het leven staat, zal wel altijd een vleugje bitterheid in zich  dragen, maar het cynisme wijst op een innerlijke dood: iets in jou is afgestorven, met name het geloof in het goede en het mooie.

 

Ik heb het reeds moeilijk met bittere mensen – omdat er in mij al meer dan voldoende bitterheid aanwezig is – maar cynische mensen boezemen mij een regelrechte afkeer in. Ook al kan ik zelf wel eens cynisch uit de hoek komen, maar dat is dan een vorm van zwarte humor.

Multatuli heeft geschreven: ‘sarcasme is de diepste vorm van smart.’ We mogen dus aannemen dat sarcastische mensen diep gekwetst zijn en dat cynische mensen murw geslagen zijn door hun levenservaringen.

 

‘De boer die sterft’ eindigt met een vredig inslapen, met gelatenheid en een zekere dankbaarheid. Dit is het einde dat ik iedereen toewens: een innerlijke rust of berusting tijdens je laatste levensmomenten.

 

Als je bestand bent tegen de barokke en wat gewestelijke taal van grootmeester van de Woestijne dan moet je zijn novelle zeker eens lezen of herlezen. Naar mijn smaak is het een der topwerken uit onze Vlaamse literatuur.

 

de haan 15 apr. 12

18:00 Gepost door Rudoris | Commentaren (0) |  Print

De commentaren zijn gesloten.